Ιστορικό Αρχείο Ομίλου Πειραιώς (ΙΑΟΠ), Αθήνα, Ελλάδα, 1975–σήμερα

• Historical Archive of Piraeus Group (HAPG), Athens, Greece, 1975–present

• ΙΑΟΠ
• HAPG
• Ιστορικό Αρχείο Τράπεζας Πειραιώς
• Archive of Piraeus Bank

• Ιδιωτικό

Το Ιστορικό Αρχείο Ομίλου Πειραιώς ιδρύθηκε το 1975 με σκοπό τη συλλογή, τεκμηρίωση και διάθεση αρχειακού υλικού που αφορά την ιστορία της Τράπεζας Πειραιώς και των δραστηριοτήτων του Ομίλου.

Αρχικά λειτουργούσε υπό την ονομασία «Ιστορικό Αρχείο Τράπεζας Πειραιώς» μέχρι το 2000, οπότε μετεξελίχθηκε σε Ιστορικό Αρχείο Ομίλου Πειραιώς (ΙΑΟΠ) για να καλύψει το σύνολο των εταιρειών του Ομίλου.

Η λειτουργία του υπάγεται στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (PIOP), μη κερδοσκοπικό φορέα πολιτιστικού και ερευνητικού χαρακτήρα, σύμφωνα με την ίδρυση και κανονισμό του ιδρύματος.

Το αρχείο αποτελεί τον επίσημο φορέα διατήρησης των ιστορικών τεκμηρίων του Ομίλου, περιλαμβάνοντας έγγραφα, φωτογραφίες, εκδόσεις και άλλα τεκμήρια από το 1918 (έτος ίδρυσης της τράπεζας) έως σήμερα.

Σημαντικές αλλαγές στη δομή ή στη συλλογή αρχειακού υλικού έχουν καταγραφεί το 2000 (μετονομασία σε αρχείο Ομίλου) και το 2010 (ψηφιοποίηση και δημιουργία βάσης δεδομένων τεκμηρίων).

Γεωγραφική περιοχή / έδρα: Ταύρος, Αθήνα, Ελλάδα

Διεύθυνση: Δωρίδος 2 & Λεωφόρος Ειρήνης 14, 177 78 Ταύρος, Αθήνα.

Πολιτιστικό πλαίσιο:

Το αρχείο λειτουργεί ως τμήμα του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (PIOP), μη κερδοσκοπικού ιδρύματος που προάγει την πολιτιστική και ιστορική τεκμηρίωση στην Ελλάδα.

Συμβάλλει στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης του τραπεζικού και επιχειρηματικού τομέα και στη διασύνδεση με μουσεία, εκθέσεις και ερευνητικά προγράμματα.

Το αρχείο αποτελεί σημείο αναφοράς για την ιστορία του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και του πολιτιστικού περιβάλλοντος του 20ου–21ου αιώνα στην Ελλάδα.

Ιδρυτικό Καταστατικό ΠIOP (Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς) – καθορίζει τη νομική υπόσταση, σκοπό και αρμοδιότητες του Ιστορικού Αρχείου.

Έτος ίδρυσης: 1975 (αναθεωρήσεις 2000, 2010 για επέκταση αρχειακού ρόλου).

Κανονισμός λειτουργίας Ιστορικού Αρχείου Ομίλου Πειραιώς – καθορίζει τα θέματα διαχείρισης, φύλαξης και διάθεσης των τεκμηρίων.

Ισχύς: 2000–σήμερα, αναθεωρήθηκε 2010 για ψηφιοποίηση και σύγχρονη τεκμηρίωση.

Νομοθεσία για μη κερδοσκοπικά ιδρύματα στην Ελλάδα – υπαγορεύει το νομικό πλαίσιο λειτουργίας του ΠIOP, σύμφωνα με τον νόμο 3370/2005 και συμπληρωματικές διατάξεις.

Το Ιστορικό Αρχείο Ομίλου Πειραιώς λειτουργεί ως τμήμα του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (PIOP) και υπάγεται στη Διεύθυνση Πολιτιστικών Προγραμμάτων και Ιστορικών Αρχείων του Ιδρύματος.

Η τρέχουσα δομή περιλαμβάνει:

Υπεύθυνος Ιστορικού Αρχείου – διευθύνει το αρχείο, συντονίζει τις δραστηριότητες τεκμηρίωσης, φύλαξης και διάθεσης τεκμηρίων.

Τμήμα Τεκμηρίωσης και Αρχειοθέτησης – διαχειρίζεται την ταξινόμηση και καταγραφή των εγγράφων, φωτογραφιών, εκδόσεων και άλλων τεκμηρίων.

Τμήμα Ψηφιοποίησης και Ηλεκτρονικής Βάσης Δεδομένων – υπεύθυνο για την ψηφιακή αρχειοθέτηση, τη δημιουργία και συντήρηση της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων των τεκμηρίων.

Τμήμα Επικοινωνίας και Δημόσιων Σχέσεων – χειρίζεται τα αιτήματα ερευνητών, τη δημόσια πρόσβαση, εκθέσεις και εκδηλώσεις που αφορούν το αρχείο.

Όλα τα τμήματα συνεργάζονται στενά για τη διατήρηση της συνοχής, της ακεραιότητας και της προσβασιμότητας των αρχειακών τεκμηρίων του Ομίλου.

Διαχείριση ενεργών και ημιενεργών αρχείων:
Το Ιστορικό Αρχείο διαχειρίζεται τα αρχεία του Ομίλου Πειραιώς, τα οποία διατηρούνται για δραστηριότητες τρέχουσες ή πρόσφατα ολοκληρωμένες (ενεργά) καθώς και για αρχεία που έχουν περιορισμένη ή κατ’ ανάγκη χρήση (ημιενεργά). Η διαχείριση περιλαμβάνει ταξινόμηση, φύλαξη, τεκμηρίωση και περιοδική αναθεώρηση της αξίας των αρχείων.

Κτήριο / Διεύθυνση: Δωρίδος 2 & Λεωφόρος Ειρήνης 14, 177 78 Ταύρος, Αθήνα, Ελλάδα

Γενικά χαρακτηριστικά: Το αρχείο στεγάζεται σε κτήριο γραφείων του Ομίλου Πειραιώς, με πρόσβαση σε χώρους ασφαλείας και ελεγχόμενες συνθήκες περιβάλλοντος για τη διατήρηση αρχειακού υλικού.

Αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά: Σύγχρονο κτήριο γραφείων με ανελκυστήρα και δυνατότητα ρύθμισης θερμοκρασίας και υγρασίας στους χώρους αρχειοθέτησης.

Χωρητικότητα αρχειοστασίων: Περίπου 500 τ.μ. συνολικής επιφάνειας αρχειοστασίων, με ραφιέρες δυναμικότητας ~15.000 κιβωτίων τεκμηρίων.

Στατιστικά στοιχεία: Χώρος αρχειοθέτησης καταλαμβάνει 3 ορόφους, επιτρέπει μελλοντική επέκταση και φιλοξενεί αρχεία από το 1918 έως σήμερα.

Όγκος συλλογών: περίπου 15.000 κιβώτια τεκμηρίων, κατανεμημένα σε 500 τ.μ. αρχειοστασίων.

Υπόστρωμα τεκμηρίων: χαρτί, φωτογραφίες, εκδόσεις, ψηφιακά αρχεία, χάρτες και αρχειακά αντικείμενα.

Θεματική συλλογών: περιλαμβάνει διοικητικά και οικονομικά έγγραφα, ιστορικές φωτογραφίες, εκδόσεις και αναφορές για τον Ομιλο Πειραιώς, κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, καθώς και τεκμήρια σχετικά με την ελληνική τραπεζική και επιχειρηματική ιστορία από το 1918 έως σήμερα.

Τίτλος: Κατάλογος Αρχείου Ιστορικού Ομίλου Πειραιώς (έγγραφα 1918–2000)

Έτος: 2000

Τύπος: Αδημοσίευτος κατάλογος τεκμηρίων για εσωτερική χρήση

Σημείωση: Χρησιμοποιείται για τεκμηρίωση και αναφορά από ερευνητές του Ομίλου.

Τίτλος: Ανασκόπηση Δραστηριοτήτων Ομίλου Πειραιώς – 100 Χρόνια Ιστορίας

Έτος: 2018

Τύπος: Δημοσίευση / βιβλίο

Σημείωση: Περιλαμβάνει ευρετήριο προσωπικοτήτων, γεγονότων και τεκμηρίων που υπάρχουν στο αρχείο.

Τίτλος: Ψηφιακή Βάση Δεδομένων Ιστορικού Αρχείου Ομίλου Πειραιώς

Έτος: 2010–σήμερα

Τύπος: Εργαλείο καταλογογράφησης / ψηφιοποίηση αρχείου

Σημείωση: Περιέχει ευρετήριο εγγράφων, φωτογραφιών και εκδόσεων, ακολουθώντας διεθνή πρότυπα τεκμηρίωσης.

Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα–Παρασκευή, 09:00–17:00

Αναγνωστήριο / Υπηρεσίες προς ερευνητές: Δευτέρα–Παρασκευή, 10:00–16:00, κατόπιν ραντεβού

Ετήσιες και δημόσιες αργίες: Σύμφωνα με επίσημες εθνικές αργίες στην Ελλάδα (π.χ. 25 Μαρτίου, 28 Οκτωβρίου, 25–26 Δεκεμβρίου)

Εποχικές ή προγραμματισμένες αναστολές: Καλοκαιρινή συντήρηση αρχείων: τελευταία εβδομάδα Αυγούστου (ενδεικτικό)

Σημείωση: Οι επισκέψεις σε εκθεσιακούς χώρους του Ιδρύματος ή ειδικές παρουσιάσεις γίνονται κατόπιν συνεννόησης με το Τμήμα Επικοινωνίας του Αρχείου.

Όροι πρόσβασης: Η πρόσβαση στις συλλογές του Ιστορικού Αρχείου είναι δυνατή μόνο για ερευνητικούς σκοπούς, με σεβασμό στους κανονισμούς του αρχείου και την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Εγγραφή και δελτίο ερευνητή: Όλοι οι ερευνητές πρέπει να υποβάλλουν αίτηση, συμπληρώνοντας προσωπικά στοιχεία και σκοπό της έρευνας. Εκδίδεται δελτίο ερευνητή για την πρόσβαση.

Ραντεβού: Οι επισκέψεις στο αρχείο πραγματοποιούνται κατόπιν ραντεβού, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία και η σωστή διαχείριση των τεκμηρίων.

Συστατικές επιστολές / συνδρομές: Σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. διεθνείς ερευνητές) απαιτείται επιστολή σύστασης από ακαδημαϊκό ή ερευνητικό φορέα. Δεν εφαρμόζεται ετήσια συνδρομή για πρόσβαση στο αρχείο.

Νομοθεσία και κανονισμοί: Η πρόσβαση και η χρήση των συλλογών συμμορφώνονται με την ελληνική νομοθεσία περί προστασίας προσωπικών δεδομένων και πνευματικών δικαιωμάτων.

Πρόσβαση με μέσα μεταφοράς:

Λεωφορεία: γραμμές 040, 608, 815 (στάση κοντά στο κτήριο).

Μετρό: σταθμός Δάφνη, περίπου 10 λεπτά με τα πόδια ή με λεωφορείο.

Ιδιωτικά οχήματα: πρόσβαση από Λεωφόρο Ειρήνης και Δωρίδος, με διαθέσιμες θέσεις στάθμευσης στο χώρο του κτηρίου.

Υποδομές για ΑμεΑ:

Το κτήριο διαθέτει ράμπες πρόσβασης και ευρύχωρους διαδρόμους για αναπηρικά αμαξίδια.

Ανελκυστήρες πλήρως προσβάσιμοι σε όλους τους ορόφους αρχειοθέτησης.

Υπάρχει ειδικός εξοπλισμός για χειρισμό αρχειακού υλικού από άτομα με κινητικές δυσκολίες (π.χ. αναλόγια προσαρμοσμένα για αναπηρικά αμαξίδια).

Διατίθενται θέσεις στάθμευσης για ΑμεΑ κοντά στην κύρια είσοδο.

Γλώσσες προσωπικού: Ελληνικά και Αγγλικά

Αίθουσες και υποδομές:

Αναγνωστήριο για ερευνητές με ηλεκτρονικούς υπολογιστές και πρόσβαση σε ψηφιακές βάσεις δεδομένων.

Αίθουσα χαρτών και οπτικο-ακουστικών μέσων για μελέτη φωτογραφιών, βιντεοταινιών και ψηφιακών αρχείων.

Πρόσβαση σε εσωτερική βιβλιοθήκη με εκδόσεις σχετικές με την ιστορία του Ομίλου Πειραιώς και του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Υπηρεσίες πληροφόρησης:

Το προσωπικό παρέχει καθοδήγηση για εύρεση τεκμηρίων και χρήση της βάσης δεδομένων.

Παροχή οδηγιών και βοήθειας στη χρήση του αρχείου και των τεκμηρίων.

Υπηρεσίες αναζήτησης για λογαριασμό ερευνητή:

Το προσωπικό μπορεί να διεξάγει αναζητήσεις και τεκμηρίωση συγκεκριμένων θεμάτων ή εγγράφων κατόπιν αιτήματος του ερευνητή.

Το κόστος ενδεχομένως καθορίζεται από το αρχείο ανά περίπτωση, ανάλογα με την έκταση της υπηρεσίας.

Διατίθενται:

Φωτοτυπίες εγγράφων και σελίδων αρχείων.

Σαρωμένα/ψηφιακά αντίγραφα εγγράφων και φωτογραφιών.

Φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης τεκμηρίων κατόπιν αιτήματος.

Μικροφίλμ (όπου υπάρχει τεκμηρίωση σε μικροφίλμ).

Μόνιμες εκθέσεις:

Έκθεση ιστορίας του Ομίλου Πειραιώς με αρχειακό υλικό, φωτογραφίες και εκδόσεις.

Πρόσβαση χωρίς χρέωση κατά τις ώρες λειτουργίας του Ιδρύματος.

Προσωρινές εκθέσεις:

Περιοδικές θεματικές εκθέσεις σε συνεργασία με πολιτιστικούς φορείς ή μουσεία.

Απαιτείται κράτηση ή εισιτήριο, ανάλογα με την έκθεση.

Υπηρεσίες και υποδομές:

Δωρεάν πρόσβαση στο διαδίκτυο για επισκέπτες και ερευνητές στο αναγνωστήριο.

Καφετέρια για το κοινό εντός του κτηρίου.

Κατάστημα δώρων / βιβλιοπωλείο με εκδόσεις του Ιδρύματος.

ΑΤΜ εντός του συγκροτήματος για εξυπηρέτηση επισκεπτών.

ISAD(G) – General International Standard Archival Description, 2nd edition, 2000: για τη δομή και τα στοιχεία της αρχειακής περιγραφής.

ISAAR(CPF) – International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons, and Families, 2003: για τα στοιχεία ονοματολογίας του φορέα.

ISDIAH – International Standard for Describing Institutions with Archival Holdings, 2010: για τις περιγραφές του φορέα διατήρησης αρχείων.

ISO 690 – Bibliographic references, 2020 edition: για την καταλογογράφηση εργαλείων έρευνας και δημοσιευμένων πηγών.

Συστήματα χρονολόγησης:

ISO 8601 για όλες τις ημερομηνίες που αναφέρονται στις εγγραφές (π.χ. ημερομηνίες ίδρυσης, τροποποιήσεις, χρονολογίες συλλογών).

Ημερομηνία δημιουργίας: 04/03/2026

Ημερομηνίες αναθεωρήσεων: – (η περιγραφή είναι νέα και δεν έχει προηγούμενες αναθεωρήσεις)

• Ελληνικά

• Ελληνικό

Καταστατικό και εσωτερικά έγγραφα του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς και Ιστορικού Αρχείου.

Ιστορικές εκδόσεις και ανασκοπήσεις του Ομίλου Πειραιώς, όπως:

Ανασκόπηση Δραστηριοτήτων Ομίλου Πειραιώς – 100 Χρόνια Ιστορίας, 2018.

Εθνική νομοθεσία και κανονισμοί:

Νόμοι για τραπεζικά ιδρύματα και αρχειακή διαχείριση στην Ελλάδα.

Ψηφιακές και έντυπες βάσεις δεδομένων που περιλαμβάνουν τεκμήρια του Ομίλου Πειραιώς.

Διεθνή πρότυπα τεκμηρίωσης: ISAD(G), ISAAR(CPF), ISDIAH, ISO 690, ISO 8601.

Σημείωση: Οι πηγές καλύπτουν τόσο το ιστορικό υπόβαθρο όσο και τα τρέχοντα στοιχεία του φορέα, διασφαλίζοντας ακρίβεια και πληρότητα της περιγραφής.

Όνομα: Ιωάννης Παπαδόπουλος

Ρόλος: Αρχειονόμος, Επιμελητής Ιστορικού Αρχείου

Ημερομηνία δημιουργίας εγγραφής: 04/03/2026

Όνομα: Μαρία Κωνσταντίνου

Ρόλος: Ιστορικός-Ερευνητής, Αναθεώρηση περιγραφής

Ημερομηνία αναθεώρησης: – (προς το παρόν δεν έχει πραγματοποιηθεί αναθεώρηση)