Μεγάλη Στοά της Ελλάδος – Τμήμα Ιστορικών Αρχείων και Βιβλιοθήκης (Αθήνα, 1867-)

• Grand Lodge of Greece – Historical Archives and Library

• Τεκτονικό Μέγαρο Αθηνών (Ακρωνύμιο: Μ.Σ.τ.Ε. - Μεγάλη Στοά της Ελλάδος)

• Διεθνής

Ο τεκτονισμός εμφανίστηκε στον ελλαδικό χώρο στα Επτάνησα το 1782. Η Μεγάλη Στοά της Ελλάδος ιδρύθηκε επίσημα το 1867, αποτελώντας τη συνέχεια της πρώτης Μεγάλης Στοάς που είχε ιδρυθεί το 1811 στην Κέρκυρα (Γαληνοτάτη Μεγάλη Ανατολή της Ελλάδος). Το 1936, υπό το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, ο φορέας ανέστειλε τη λειτουργία του, ενώ κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής (1941-1944), το Τεκτονικό Μέγαρο επιτάχθηκε από την Gestapo και το αρχείο του λεηλατήθηκε ή μεταφέρθηκε στη Γερμανία. Μετά το 1945, ο φορέας αναδιοργανώθηκε και το αρχείο εμπλουτίστηκε σταδιακά με την επιστροφή μέρους των κλαπέντων τεκμηρίων.

Η έδρα του φορέα βρίσκεται στην Αθήνα (περιοχή πλατείας Βικτωρίας). Το πολιτιστικό του πλαίσιο είναι συνδεδεμένο με την ιστορία του νεοελληνικού διαφωτισμού, τη Φιλική Εταιρεία και την εξέλιξη της αστικής τάξης στην Ελλάδα. Ο φορέας λειτουργεί ως πνευματικό ίδρυμα που προάγει την ηθική βελτίωση και τη φιλανθρωπία, διατηρώντας στενούς δεσμούς με την ευρωπαϊκή τεκτονική παράδοση.

Ο φορέας λειτουργεί ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (Σωματείο), αναγνωρισμένο από το ελληνικό κράτος (Απόφαση Πρωτοδικείου Αθηνών). Η θεσμική του βάση ορίζεται από το Τεκτονικό Σύνταγμα και τον Γενικό Κανονισμό της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος, τα οποία καθορίζουν τη δομή, τις λειτουργίες και τη διαχείριση των αρχείων των Στοών υπό τη δικαιοδοσία της.

Η διοίκηση ασκείται από το Συμβούλιο της Μεγάλης Στοάς, το οποίο εκλέγεται από τη Γενική Συνέλευση των μελών. Επικεφαλής είναι ο Πρόεδρος (Μέγας Διδάσκαλος). Η διαχείριση του αρχειακού υλικού υπάγεται στη δικαιοδοσία του Μεγάλου Γραμματέα, ενώ η επιστημονική εποπτεία της βιβλιοθήκης και του μουσείου ανατίθεται στον Έφορο Βιβλιοθήκης.

Ο φορέας εφαρμόζει πολιτική συστηματικής συγκέντρωσης των πρακτικών και των μητρώων από όλες τις υπό τη δικαιοδοσία του Στοές (ενεργά αρχεία). Η πολιτική προσκτήσεων περιλαμβάνει επίσης δωρεές προσωπικών αρχείων διακεκριμένων μελών (αλληλογραφία, διπλώματα) και αγορές σπάνιων εκδόσεων ή αντικειμένων που αφορούν τον ελληνικό τεκτονισμό.

Το αρχείο στεγάζεται στο Τεκτονικό Μέγαρο Αθηνών, ένα εμβληματικό κτήριο νεοκλασικής και αρ ντεκό αρχιτεκτονικής στην οδό Αχαρνών 2. Διαθέτει ειδικά διαμορφωμένους χώρους για τη Βιβλιοθήκη και το Μουσείο, καθώς και αρχειοστάσια για τη φύλαξη των ιστορικών καταστίχων και των μητρώων μελών σε ελεγχόμενες συνθήκες.

Οι συλλογές περιλαμβάνουν:

Μητρώα Μελών: Δεδομένα για χιλιάδες μέλη από τον 19ο αιώνα.

Χειρόγραφα Τυπικά: Σπάνια τελετουργικά κείμενα διαφορετικών τεκτονικών τύπων.

Αρχείο Αλληλογραφίας: Επικοινωνία με διεθνείς τεκτονικές αρχές.

Συλλογή Κειμηλίων: Ποδιές, μετάλλια, σφραγίδες και ιστορικά αντικείμενα.
Το υλικό είναι κυρίως χάρτινο (έγγραφα, βιβλία), αλλά περιλαμβάνει και φωτογραφικό αρχείο καθώς και υλικά τεκμήρια (ύφασμα, μέταλλο).

Ο φορέας διαθέτει εσωτερικούς καταλόγους (ψηφιακούς και καρτελοκαταλόγους) για τη Βιβλιοθήκη και το Αρχείο. Εκδίδει το περιοδικό «Πυθαγόρας» (από το 1881), το οποίο αποτελεί δευτερογενή πηγή πληροφοριών. Για την τεκμηρίωση ακολουθούνται διεθνή πρότυπα βιβλιογραφικής αναφοράς (ISO 690), ενώ μέρος του καταλόγου της Βιβλιοθήκης είναι διαθέσιμο προς έρευνα κατόπιν επικοινωνίας.

Η Μεγάλη Στοά της Ελλάδος (Αχαρνών 19, Αθήνα) δεν λειτουργεί ως δημόσιο μουσείο με σταθερό ωράριο επισκέψεων για το κοινό. Είναι χώρος συνεδριάσεων των τεκτονικών στοών. Για πληροφορίες, επισκέψεις ή εκδηλώσεις, απαιτείται επικοινωνία μέσω της επίσημης ιστοσελίδας Grandlodge.gr ή τηλεφωνικά στα γραφεία της.

Η πρόσβαση στο αρχειακό υλικό και τη Βιβλιοθήκη διέπεται από αυστηρούς κανόνες δεοντολογίας και ασφάλειας. Οι ενδιαφερόμενοι ερευνητές οφείλουν να υποβάλουν γραπτό αίτημα (μέσω email) περιγράφοντας το θέμα και τον σκοπό της έρευνάς τους (π.χ. ακαδημαϊκή μελέτη, διδακτορική διατριβή). Η έγκριση δίνεται από το Συμβούλιο της Μεγάλης Στοάς. Η πρόσβαση σε φακέλους μελών που βρίσκονται εν ζωή ή έχουν αποβιώσει πρόσφατα περιορίζεται βάσει της νομοθεσίας για την προστασία προσωπικών δεδομένων (GDPR).

Ο φορέας στεγάζεται στο Τεκτονικό Μέγαρο Αθηνών (Αχαρνών 2 & Σουρμελή), το οποίο βρίσκεται σε κεντρικό σημείο της Αθήνας.

Μέσα Μαζικής Μεταφοράς: Πρόσβαση μέσω του ΗΣΑΠ (Σταθμός "Βικτώρια", σε απόσταση 200 μέτρων) και πολυάριθμων γραμμών λεωφορείων και τρόλεϊ που διέρχονται από την οδό Πατησίων και την οδό Αχαρνών.

Πρόσβαση ΑμεΑ: Το κτήριο διαθέτει ανελκυστήρα για τη μετακίνηση μεταξύ των ορόφων (Βιβλιοθήκη, Μουσείο, Αίθουσες), ωστόσο λόγω της παλαιότητας της αρχιτεκτονικής του, προτείνεται η πρότερη επικοινωνία για τη διευκόλυνση της εισόδου.

Στάθμευση: Δεν διατίθεται ιδιωτικός χώρος στάθμευσης. Η στάθμευση εξυπηρετείται από ιδιωτικά parking της γύρω περιοχής.

Ο φορέας διαθέτει εξειδικευμένο Αναγνωστήριο εντός της Κεντρικής Βιβλιοθήκης, όπου οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν το αρχειακό υλικό κατόπιν αδείας. Το προσωπικό είναι δίγλωσσο (Ελληνικά, Αγγλικά) και παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τη χρήση των εσωτερικών καταλόγων. Διατίθενται σταθμοί εργασίας με ηλεκτρονικούς υπολογιστές για την αναζήτηση στη βάση δεδομένων της βιβλιοθήκης. Ο φορέας δεν αναλαμβάνει τη διεξαγωγή πρωτογενούς έρευνας για λογαριασμό τρίτων, αλλά παρέχει πληροφορίες για τη διαθεσιμότητα τεκμηρίων σχετικά με συγκεκριμένα ιστορικά πρόσωπα ή περιόδους χωρίς χρέωση για το αρχικό στάδιο πληροφόρησης.

Παρέχεται η δυνατότητα φωτοτύπησης (για έντυπο υλικό βιβλιοθήκης) και ψηφιακής αναπαραγωγής (σάρωση) αρχειακών εγγράφων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η φυσική κατάσταση του πρωτοτύπου. Η αναπαραγωγή ιστορικών χειρογράφων και σπανίων τυπικών υπόκειται σε ειδική έγκριση και ενδέχεται να υπάρχουν περιορισμοί ανάλογα με τον βαθμό εμπιστευτικότητας του υλικού.

Το έτος 1995 δημιουργήθηκε, στον Α΄ όροφο του Τεκτονικού μεγάρου των Αθηνών, μουσείο με εκθέματα που είναι συνδεδεμένα με την ιστορία του Ελληνικού Ελευθεροτεκτονισμού. Μέσα σε καλαίσθητες προθήκες εκτίθενται -μεταξύ άλλων- αντικείμενα όπως:

Τα μετάλλια, τα διάσημα και τα περιζώματα πρώην Μεγάλων Διδασκάλων και άλλων επιφανών Ελλήνων Τεκτόνων

Τα διακριτικά μετάλλια όλων των Ελληνικών Στοών υπό την αιγίδα της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος

Αναμνηστικά και δώρα ξένων τεκτονικών δυνάμεων που έχουν κατά καιρούς προσφερθεί στην Μεγάλη Στοά της Ελλάδος

Παλαιά τεκτονικά έγγραφα και αντικείμενα κάθε είδους

Οι ώρες λειτουργίας του Μουσείου είναι 17.00 – 20.00 καθημερινώς.

Οι επισκέπτες μη μέλη της Αδελφότητας μπορούν να επισκεφθούν ελεύθερα το Μουσείο είτε τις ημέρες και ώρες κατά τις οποίες διοργανώνονται Ανοικτές Εκδηλώσεις για το κοινό στο Τεκτονικό Μέγαρο Αθηνών, είτε συνοδευόμενοι από κάποιο μέλος της Αδελφότητας.

ΔΙΠΠΕΦΔΑ (ISDIAH): Διεθνές Πρότυπο Περιγραφής Φορέων με Αρχειακά Καθήκοντα, 1η έκδοση.

ISO 8601: Σύστημα χρονολόγησης για την καταγραφή ημερομηνιών (ΕΕΕΕ-ΜΜ-ΗΗ).

ISO 3166: Κωδικοποίηση ονομάτων χωρών.

ISO 690: Πρότυπο βιβλιογραφικών αναφορών για τις πηγές.

2026-02-26

• Αγγλικά
• Ελληνικά

• Ελληνικό
• Λατινικό

https://grandlodge.gr/

Μαρούλα Μπεγιάζη 017/21