Ιστορικό Αρχείο Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς

• Historical Archives of the Piraeus Bank Group Cultural Foundation

• Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ
• PIOP

• Ιδιωτικό

Το Ιστορικό Αρχείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς έχει ενσωματώσει και διατηρεί τα ιστορικά αρχεία τραπεζών τις οποίες απορρόφησε ο Όμιλος Πειραιώς, καθώς και αρχεία σημαντικών οργανισμών και εταιρειών που συνδέθηκαν μαζί τους. Με τον τρόπο αυτό, συμβάλλει στην τεκμηρίωση και μελέτη της ελληνικής οικονομικής ιστορίας του 20ού αιώνα, αγροτικής, βιομηχανικής και τραπεζικής, καθώς και παραμέτρων της κοινωνικής ιστορίας της περιόδου.

Θεσμοί και δομές της ελληνικής οικονομίας, η αγροτική και βιομηχανική πολιτική της χώρας επί δεκαετίες, σημαντικές πτυχές του τραπεζικού συστήματος, προσπάθειες για την αποκατάσταση των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, το αγροτικό συνεταιριστικό κίνημα, η ξένη βοήθεια που δέχτηκε μεταπολεμικά η χώρα και η διαχείρισή της στο πλαίσιο της οικονομικής της ανασυγκρότησης, αλλά και η ιστορία του περιβάλλοντος, είναι μερικά από τα ερευνητικά ζητούμενα που μπορούν να ικανοποιηθούν με την αναδίφηση του Ιστορικού Αρχείου του Ομίλου Πειραιώς.
Στους χώρους του Αρχείου αναπτύσσονται αρχειονομικές εργασίες αλλά και λειτουργίες που αφορούν την ερευνητική, ακαδημαϊκή και εκπαιδευτική κοινότητα και το ευρύτερο κοινό, επιδιώκοντας τη διάχυση της ιστορικής και της αρχειακής κουλτούρας.

Το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) είναι κοινωφελές ίδρυμα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Υποστηρίζει τη διάσωση και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας με έμφαση στη βιοτεχνική και βιομηχανική τεχνολογία, και προωθεί τη σύνδεση του πολιτισμού με το περιβάλλον.
Βάσει του καταστατικού του, οι λειτουργικές του δαπάνες, περιλαμβανομένων και αυτών για τα Μουσεία, καλύπτονται από την Τράπεζα Πειραιώς. Παράλληλα, για ορισμένα έργα, το ΠΙΟΠ επιδιώκει τη συγχρηματοδότηση από εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα.
Το Ίδρυμα έχει δημιουργήσει δίκτυα συνεργασίας με πανεπιστημιακά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, πολιτιστικούς φορείς καθώς και με εξειδικευμένους επαγγελματίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ, το οποίο ακολουθεί ως προς την πρόσβασή του από τους ερευνητές την πολιτική του «ανοικτού αρχείου», είναι οργανωμένο σύμφωνα με τα διεθνή αρχειονομικά πρότυπα και μέλος των ελληνικών και διεθνών συναφών ενώσεων.

Το υλικό του Ιστορικού Αρχείου ΠΙΟΠ εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες προσκτήσεις από τον Όμιλο Πειραιώς, καθώς και με δωρεές ιδιωτών.

Με την ευκαιρία πρόσκτησης του σημαντικού αρχειακού υλικού της Αγροτικής Τράπεζας και με τη φιλοδοξία το Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς καλές πρακτικές, ολοκληρώθηκε τόσο η ανακατασκευή ενός πρώην βιομηχανικού κτηρίου στην περιοχή του Ταύρου όπου στεγάζεται, όσο και η αναδιοργάνωσή του ακολουθώντας σειρά καλών πρακτικών (πιστοποίηση ποιότητας λειτουργίας, περιβαλλοντική πιστοποίηση, αστική ασφάλιση και ασφάλιση περιεχομένου, σχέδιο αντιμετώπισης κρίσεων για φορείς που φυλάσσουν πολιτιστικό απόθεμα).

Στο Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ φυλάσσονται πολυάριθμες συλλογές, μεταξύ των οποίων:

• ιστορικά αρχεία τραπεζών του Ομίλου Πειραιώς (Τράπεζα Πειραιώς, Τράπεζα Χίου, Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος, Γενική Τράπεζα της Ελλάδος, Ελληνική Τράπεζα Βιομηχανικής Αναπτύξεως, Τράπεζα Μακεδονίας-Θράκης, Πανελλήνια Τράπεζα) και αρχεία Οργανισμών που συνδέθηκαν οργανικά με την ιστορική διαδρομή των τραπεζών αυτών.
• αρχεία εταιρειών που ιδρύθηκαν από τράπεζες του Ομίλου, δανειοδοτήθηκαν από αυτές ή περιήλθαν σε αυτές.
• αρχεία βιομηχανικών επιχειρήσεων.
• αρχεία συλλογικών σωμάτων.
• προσωπικά αρχεία.

Ο κατάλογος αρχειακών συλλογών του Ιστορικού Αρχείου του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς περιλαμβάνει ιστορικά τεκμήρια, που συγκροτούνται από αρχεία τραπεζών, οργανισμών, συλλογικών σωμάτων και άλλα αρχεία.
Το Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ, το οποίο ακολουθεί ως προς την πρόσβασή του από τους ερευνητές την πολιτική του «ανοικτού αρχείου», είναι οργανωμένο σύμφωνα με τα διεθνή αρχειονομικά πρότυπα και μέλος των ελληνικών και διεθνών συναφών ενώσεων.
Έχει προχωρήσει στην ψηφιοποίηση συλλογών του, είτε μέσω αντίστοιχων χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων είτε ιδίοις πόροις, θέτοντας το σχετικό υλικό σε ελεύθερη πρόσβαση από τους χρήστες.
Οι ψηφιακές συλλογές είναι προσβάσιμες μέσω του https://archives.piop.gr/.
Διαθέτει, επίσης, εργαλεία έρευνας.
Τέλος, διατίθεται η "εκπαιδευτική βαλίτσα", ένα καινοτόμο εργαλείο που περιλαμβάνει εποπτικό υλικό και οδηγίες για τη μελέτη και ανάδειξη αρχειακών τεκμηρίων από την εκπαιδευτική κοινότητα.

Ο χώρος του Ιστορικού Αρχείου είναι ανοικτός στο κοινό τις εργάσιμες ημέρες. Κλειστό παραμένει κατά τις επίσημες αργίες.

Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00 - 17:00

Το Αρχείο είναι επισκέψιμο για ερευνητές και μελετητές της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας της Ελλάδας καθώς και της ιστορίας των επιχειρήσεων, κυρίως της περιόδου από τη δεκαετία του 1920 και έπειτα. Το ευρύτερο κοινό με αντίστοιχα ενδιαφέροντα μπορεί επίσης να επισκεφτεί το Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ. Για τη μελέτη αρχείων απαιτείται έγκριση της σχετικής αίτησης που υποβάλλει ο ερευνητής.

Κανονισμός λειτουργίας αναγνωστηρίου:
Η πρόσβαση στα αρχεία που φυλάσσει το Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ είναι ελεύθερη, εφόσον το υλικό συμφωνεί με την ισχύουσα νομοθεσία, τους κανονισμούς της Τράπεζας, τους όρους του δωρητή, και υπό την προϋπόθεση ότι το υλικό είναι ταξινομημένο. Ακολουθώντας την πρακτική του «ανοικτού αρχείου», το Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ μπορεί να παρέχει πρόσβαση και σε μη ταξινομημένο υλικό, σε συνεργασία με τους ερευνητές.
Οι ερευνητές, με την προσέλευσή τους στο Αναγνωστήριο, οφείλουν να συμπληρώνουν το βιβλίο επισκεπτών και να τοποθετούν τα προσωπικά τους αντικείμενα σε ειδικά προβλεπόμενους χώρους. Στους χώρους του Αναγνωστηρίου επιτρέπεται η χρήση φορητών ηλεκτρονικών υπολογιστών. Για την ομαλή λειτουργία του Αναγνωστηρίου παρακαλούνται οι ερευνητές να τηρούν την ησυχία, να διατηρούν καθαρό τον χώρο, να μην καταναλώνουν τρόφιμα και ποτά και να μην χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα.

Απαιτείται η συμπλήρωση αίτησης ερευνητή (διαθέσιμη και online).
Το κτήριο του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς στον Ταύρο, όπου και στεγάζεται το Ιστορικό Αρχείο, είναι προσβάσιμο σε άτομα με κινητικά προβλήματα. Υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης ΑμΕΑ στους ορόφους, καθώς και στα WC του ισογείου και του α΄ ορόφου.

Οδηγίες πρόσβασης:
Μετρό: γραμμή 3, στάση Κεραμεικός και στη συνέχεια από τη στάση Φωταέριο (οδός Πειραιώς) με το λεωφορείο 815 (αποβίβαση στάση Παλαιό Τέρμα επί της Λεωφ. Ειρήνης) ή τα λεωφορεία 049 και 914 (αποβίβαση στάση Ταύρος επί της οδού Πειραιώς) ή το τρόλεϊ 21 (αποβίβαση στάση ΑΣΤΥ επί της οδού Π. Ράλλη).
Λεωφορεία: με τα λεωφορεία 815 (αποβίβαση στάση Παλαιό Τέρμα επί της Λεωφ. Ειρήνης) ή τα λεωφορεία 049 και 914 (αποβίβαση στάση Ταύρος επί της οδού Πειραιώς) από την πλατεία Ομονοίας.
Τρόλεϊ: αρ. 21 από την πλατεία Ομονοίας (αποβίβαση στάση ΑΣΤΥ επί της οδού Π. Ράλλη).
Προαστιακός σιδηρόδρομος: γραμμή Πειραιάς-Χαλκίδα, στάση Ταύρος (οδός Κωνσταντινουπόλεως).

Για τη διευκόλυνση των ερευνητών, η Υπηρεσία θέτει στη διάθεσή τους εργαλεία έρευνας του αρχειακού υλικού (κατάλογος, ευρετήριο, ειδικές αποδελτιώσεις). Η εξυπηρέτηση διέπεται από τους κανόνες επιστημονικής δεοντολογίας.
Στο πλαίσιο των υπηρεσιών υποστήριξης της έρευνας, ο φορέας παρέχει εξειδικευμένο εποπτικό υλικό μέσω της "εκπαιδευτικής βαλίτσας". Η εκπαιδευτική βαλίτσα του Ιστορικού Αρχείου του ΠΙΟΠ στοχεύει στη μελέτη της τοπικής ιστορίας παρωθώντας τους μαθητές να γίνουν μικροί ερευνητές. Περιέχει εποπτικό υλικό με όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και οδηγίες, ώστε οι μαθητές να κατανοήσουν την έννοια και τη σημασία των αρχειακών πηγών και να δημιουργήσουν το αρχείο του σχολείου τους, της τάξης τους, ή/και της κοινότητάς τους στο πλαίσιο μιας διαρκούς σχολικής δραστηριότητας. Παρέχει, επίσης, στοιχεία επαγγελματικού προσανατολισμού εξοικειώνοντας τους μαθητές με τις ειδικότητες που ασχολούνται με αρχειακό υλικό. Για τη χρήση της υπηρεσίας, οι ενδιαφερόμενοι εκπαιδευτικοί μπορούν να συμπληρώσουν τη σχετική ηλεκτρονική φόρμα αιτήματος στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος.

Η αναπαραγωγή του αρχειακού υλικού επιτρέπεται ύστερα από έγκριση και δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 30% των τεκμηρίων κάθε φακέλου.
Η φωτοτύπηση σπάνιων ή φθαρμένων τεκμηρίων και μονογραφιών δεν επιτρέπεται. Η φωτοτύπηση γίνεται αποκλειστικά στον χώρο της Υπηρεσίας και μόνον από τους αρμόδιους υπαλλήλους χωρίς οικονομική επιβάρυνση του ερευνητή.
Οι ερευνητές που έχουν χρησιμοποιήσει αρχειακό υλικό της Υπηρεσίας για δημοσίευση μελετών ή εργασιών οφείλουν να την αναφέρουν ως πηγή με την ένδειξη: «Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς│Ιστορικό Αρχείο» και παρακαλούνται να καταθέτουν ένα αντίτυπο της μελέτης τους στην Υπηρεσία Ιστορικού Αρχείου. Για την αναπαραγωγή αρχειακού υλικού πέραν της προσωπικής χρήσης του ερευνητή, όπως έκθεση, έκδοση ή άλλο σκοπό απαιτείται έγκριση σχετικής άδειας.

Διαθέτει αναγνωστήριο

ΔΙΠΠΕΦΔΑ (ISDIAH)

3/3/2026

• Ελληνικά

• Ελληνικό

Επίσημη ιστοσελίδα ΠΙΟΠ: https://www.piop.gr/istoriko-arheio/
Ψηφιακές συλλογές ΠΙΟΠ: https://archives.piop.gr/.

Μελίνα Ντόμι