Γενικά Αρχεία του Κράτους - Τμήμα Λέσβου

• Γ.Α.Κ. - Τμήμα Λέσβου
• ΓΑΚ - Τμήμα Λέσβου
• Γ.Α.Κ. Λέσβου
• Γ.Α.Κ.- ΑΡΧΕΙΑ Ν. ΛΕΣΒΟΥ

• Εθνικό

Η ύπαρξη των Αρχείων Νομού Λέσβου, ξεκίνησε με την ίδρυση του Τοπικού Ιστορικού Αρχείου Μυτιλήνης στις 7 Σεπτεμβρίου 1987 (Π.Δ. 390/7-9-1987) που ήταν άμεσα εξαρτημένο από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους σαν αποκεντρωμένη Υπηρεσία του.
Η ίδρυσή του ήταν βασισμένη στα αντίστοιχα άρθρα του Α.Ν.2027/ 1939 σχετικά με την αναδιοργάνωση της Υπηρεσίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους και προϋπέθετε επίσης την εκφρασμένη θέληση των τοπικών φορέων, (κύρια του Δήμου Μυτιλήνης), ο οποίος σύμφωνα με τον Νόμο θα επιβαρύνονταν και με την λειτουργία του.
Στο Αρχείο σύμφωνα με την ιδρυτική πράξη, θα μεταβιβάζονταν όλα τα ιστορικά έγγραφα που φυλάσσονταν στην περιοχή Μυτιλήνης ή και αλλού καθώς και διάφορα αρχεία που θα παραχωρούνταν από Δημόσιες, Εκκλησιαστικές ή Δημοτικές και Κοινοτικές Αρχές ή από ιδιώτες, και θα είχαν σχέση με την ιστορία της περιοχής Μυτιλήνης.
Τα Αρχεία Ν. Λέσβου, μέχρι την επίσημη όμως ίδρυσή τους, σαν Μόνιμο Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Μυτιλήνης, αντιμετώπισαν μια μικρή οδύσσεια καθυστερήσεων : από την έγγραφη αίτηση του Δημάρχου Μυτιλήνης Στρατή Πάλλη, στα 1984 (έγγρ. 5397/19-6-1984), μέχρι την γνωμοδότηση του Συμβουλίου Επικρατείας (προτάσεις Υπ. Προεδρίας, Υπ. Εσωτερικών, Υπ. Παιδείας και Υφυπ. Οικονομικών) για την επικύρωση της πράξης ίδρυσης στα 1986, πέρασε ένα χρονικό διάστημα τριών χρόνων.
Τελικά με το Π.Δ. 390/ 1987 ιδρύεται το Μόνιμο Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Μυτιλήνης και με την παρουσία του Δημάρχου Μυτιλήνης, στις 19- 2- 1988, συγκροτείται και συνεδριάζει η πενταμελής Εποπτική Επιτροπή του, με θέματα:την εξεύρεση στέγης, την στελέχωση του Αρχείου και την συγκρότηση Eπιτροπής Eπιλογής των ιστορικών εγγράφων.
Η πρώτη εισαγωγή αρχειακού υλικού πραγματοποιείται στις 26- 9- 1988, με την παραλαβή προϊσχυσάντων βιβλίων Δημοτολογίου του Δήμου Μυτιλήνης, ακολουθεί στις 19- 10- 1988, η εισαγωγή αρχειακού υλικού του Πρωτοδικείου Μυτιλήνης, που θα αποφέρει το αρχείο του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου Μυτιλήνης και Mηθύμνης και την συλλογή των 45 Δικαστικών και συμβολαιογραφικών κατάστιχων στην παλαιά οθωμανική, ενώ στις 24- 11- 1988 παραλαμβάνονται και μεταφέρονται από το Ιστορικό Αρχείο Χίου, το αρχείο του Υπουργείου Διανομών και Επισιτισμού / Παράρτημα Λέσβου και 18 κατάστιχα στην παλαιά οθωμανική, οικονομικών υπηρεσιών του Ν. Λέσβου, που είχαν μεταφερθεί εκεί προς φύλαξη πολύ πριν την ίδρυση του Αρχείου.
Αρχές Δεκεμβρίου 1988 με εντολή του ΥΠ.Ε.Π.Θ. ολοκληρώνεται η στελέχωση της Υπηρεσίας με πρόσληψη προσωπικού με σχέση εργασίας μίσθωσης έργου και γίνεται η συντονισμένη έναρξη των εργασιών καταγραφής αρχειακού υλικού και εισαγωγής αρχείων. Άνοιξη του 1989 ξεκινάει ο πρώτος κύκλος εντοπισμού και καταγραφών αρχειακού υλικού σε όλη τη Λέσβο. Η ολοκλήρωση της επεξεργασίας της πρώτης αρχειακής εργασίας (Αρχείο Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου Μυτιλήνης - Μηθύμνης) και των δραστηριοτήτων του Μ.Τ.I.Α. Μυτιλήνης, παρουσιάζονται στην πρώτη συνεδριακή συνάντηση των αρχειακών στην Κεφαλονιά το φθινόπωρο του 1989. Από το καλοκαίρι του 1989, αρχίζει η λειτουργία αναγνωστηρίου το οποίο με εξαίρεση την περίοδο της μετεγκατάστασης των Αρχείων και την εποχή της ετήσιας απεντόμωσης του αρχειακού υλικού, λειτουργεί αδιάλειπτα μέχρι σήμερα.
Με την υπ' αριθμ. Φ.5/ΙΣΤ/ 1030 υπουργική απόφαση του ΥΠ.Ε.Π.Θ. περί επιτροπών, από Νοέμβριο του 1990 η πενταμελής επιτροπή των Αρχείων αντικαθίσταται από επταμελή Εποπτική Επιτροπή που αντιπροσωπεύει όλους τους τοπικούς φορείς, και η οποία οριστικά θα καταργηθεί με την ψήφιση του Ν. 1946/ 91.
Από το 1990 δημιουργείται στη Λήμνο σταθμός συλλογής και διαμετακόμισης αρχειακού υλικού, με την παραχώρηση χώρου, κατ' αρχάς στο κτίριο του Παλλημνιακού Σχολικού Ταμείου και κατόπιν και μέχρι σήμερα σε κτίρια του Δήμου Μύρινας.
Τον Μάιο του 1991 ψηφίζεται ο Ν. 1946/ 91 "Γενικά Αρχεία του Κράτους (Γ.Α.Κ.) και άλλες διατάξεις" και σύμφωνα με το άρθρο 18 το Μόνιμο Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Μυτιλήνης, μετονομάζεται σε Γ.Α.Κ.- Αρχεία Νομού Λέσβου, με έδρα την Μυτιλήνη.
To Σεπτέμβριο του 1991, τα Γ.Α.Κ.- Αρχεία Ν . Λέσβου συμμετέχουν στην ημερίδα που διοργάνωσε ο Δήμος Μυτιλήνης και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου με θέμα "Γραπτές πηγές στην Λέσβο: Ο πλούτος των αρχειακών μας συλλογών", στην δε έκδοση των εργασιών της ημερίδας που ακολουθεί με τον ίδιο τίτλο, παρουσιάζεται σε επίμετρο επιλεκτικός κατάλογος των αρχειακών τους συλλογών.
Από Σεπτέμβριο του 1993 μέχρι και Ιούνιο του 1994 πραγματοποιείται η καταγραφή του Αρχείου Κοινότητας Πέτρας και διαμορφώνεται ο αντίστοιχος χρηστικός κατάλογος.
Το Νοέμβριο του 1994 το ΥΠΕΠΘ μισθώνει για τις ανάγκες των Γ.Α.Κ.- Αρχεία Ν. Λέσβου το νεοκλασικό κτίριο της οδού 8ης Νοεμβρίου 21- 23 στη Μυτιλήνη 480 τ.μ. και αρχίζει σταδιακά η μετεγκατάσταση της Υπηρεσίας.
Παράλληλα προωθείται η μηχανοργάνωσή της με δίκτυο Η/ Υ και αρχίζει η μεταγραφή των καταγραφών. Την ίδια εποχή φωτογραφίζονται οι τρεις πρώτοι κώδικες της Μητρόπολης Μυτιλήνης, με στόχο την μελλοντική ψηφιοποίησή τους.
Στις 26-7-1995 στο Πνευματικό Κέντρο Μανταμάδου "Ειρήνη και Φιλία" τα Γ.Α.Κ.- Αρχεία Νομού Λέσβου συνεργάζονται από κοινού για την διοργάνωση ημερίδας με θέμα: "Μνήμη και Ιστορία: Αρχείο Κοινότητας Μανταμάδου". Σαν επιστέγασμα δε των εργασιών καταγραφής του αρχείου την άνοιξη του 1991 και την άνοιξη - καλοκαίρι του 1994 πραγματοποιείται με έξοδα της Κοινότητας Μανδαμάδου η έκδοση αριθμημένου καταλόγου με τίτλο: "Αρχείο Κοινότητας Μανταμάδου 1783- 1991".
Το Νοέμβριο του 1996 τα Γ.Α.Κ. - Αρχεία Ν. Λέσβου για το σεμινάριο του Ε.Ι.Ε. του εκπαιδευτικού προγράμματος Leonardo da Vinci "Διαχείριση Βιομηχανικών Αρχείων" εκδίδουν επιλεκτικό κατάλογο Βιομηχανικών αρχείων Λέσβου.
Το καλοκαίρι του 1997 με πρόσκληση της Κοινότητας Μανταμάδου η ομάδα του Προγράμματος Εθελοντικής Eργασίας για το Περιβάλλον, με οδηγίες των Γ.Α.Κ.- Αρχεία Ν. Λέσβου επεξεργάζεται λυτά έγγραφα του αρχείου Κοινότητας Μανταμάδου. Στα πλαίσια της ενημέρωσης των εθελοντών εργασίας κατασκευάζεται ενημερωτικός- εκπαιδευτικός κατάλογος με τίτλο: "Αρχείο Κοινότητας Μανδαμάδου: ο ξανακερδισμένος χρόνος", ενω η επίσκεψη της ομάδας στα Γ.Α.Κ.- Αρχεία Ν . Λέσβου συνοδεύεται από την επετειακή έκδοση: "Χρονικό μιας πόλης και ενός Αρχείου: Γ.Α.Κ.- Αρχεία Ν. Λέσβου: Η πορεία τους μέσα στο χρόνο".
Τον Αύγουστο του 1997 , ομάδα ερευνητών του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών, υπό την εποπτεία του καθηγητή Δημητριάδη, πραγματοποιεί καταγραφή των οθωμανικών εγγράφων και κατάστιχων που φυλάσσονται στο Αρχείο. Ακολουθεί η αποστολή καταλόγου.
Το καλοκαίρι του 1998, μετά από πρόσκληση του Δήμου Μυτιλήνης, η ομάδα του Προγράμματος Εθελοντικής Εργασίας για το Περιβάλλον, υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας των Αρχείων Ν. Λέσβου και για διάστημα 15 ημερών πραγματοποιεί τις πρωταρχικές εργασίες επεξεργασίας και καταγραφής αρχειακού υλικού του Δήμου Μυτιλήνης που είχε παραδοθεί και φυλάσσονταν στα Γ.Α.Κ. - Αρχεία Ν. Λέσβου. Για την ενημέρωση των εθελοντών εργασίας κατασκευάζεται ενημερωτικός – εκπαιδευτικός κατάλογος.
Η ολοκλήρωση του κύκλου εργασιών κλείνει με την πραγματοποίηση έκθεσης αντιγράφων αρχειακού υλικού με θέμα: "Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης: Μνήμη και Χρόνος Οράματα και Πραγματικότητες" που διαρκεί δύο εβδομάδες.

Το Αρχειακό Υλικό των Γ.Α.Κ. των Αρχείων Νομού Λέσβου καλύπτει θεματολογικά
διάφορους τομείς, όπως εκπαιδευτικούς, οικονομικούς (Συμβολαιογραφικά, Ιδιωτικά, Δικαστικά, Κοινωνικά, Προξενικά), Δήμων και κοινοτήτων, Χειρόγραφα όπως ποιήματα, και Οθωμανικής περιόδου (ποικίλης θεματολογίας) από τον 4ο μ.Χ. αι έως το 1912, σε κείμενα και φωτογραφικό υλικό.

Γενικότερα ισχύει η Ελληνική Νομοθεσία για τα Αρχεία

1. Βασικό νομικό πλαίσιο λειτουργείας των Γ.Α.Κ. αποτελεί ο ν. 1946/1991
2. Υπάρχουν όμως και εγκύκλιοι υπουργείων όπως:
   η εγκύκλιος ΔΙΑΔΠ/Γ2γ/22391/23-10-2001 του Υπουργείου Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και (ΥΠΕΣΔΔΑ) που αναφέρεται στις εκκαθαρίσεις αρχείων
   η εγκύκλιος ΔΙΑΔΠ/Α1/22123/18-10-2001 του Υπουργείου Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και (ΥΠΕΣΔΔΑ) που αναφέρεται στην ηλεκτρονική διοίκηση, διαχείριση και αρχειοθέτηση εγγράφων
   Ειδικότερα οι παρακάτω διατάξεις:
   Ν. 1946/1991, άρθρο 42: Μελέτη αρχειακού υλικού
   Ν. 1946/1991, άρθρο 36: Αρµοδιότητες και λειτουργία της Εφορείας των ΓΑΚ
   άρθρο 16 του ν. 1599/1986
   άρθρο 5 ν. 2690/1999
   Ν. 1946/1991, άρθρο 36,42
   Ν. 1946/1991, άρθρο 44: Μικροφωτογράφηση-Φωτοαντιγράφηση-Φωτογράφηση
   έγγραφο της Αρχής Προστασίας Προσωπικών ∆εδοµένων (635/22-06-2000 )

Η συλλογή εμπλουτίζεται από τους παρακάτω φορείς που συνθέτουν το πλαίσιο του τμήματος ΓΑΚ Λέσβου
και από δωρεές.
Η πρόσκληση των Γενικών Αρχείων του Κράτους είναι υποχρεωτική και γίνεται "εγγράφως και επί αποδείξει". Τα Γ.Α.Κ. εντός προθεσμίας όχι μικρότερη των εννέα (9) μηνών ή του ενός (1) έτους, ανάλογα την περίπτωση, επιλέγουν τα έγγραφα ιστορικού ενδιαφέροντος (άρθρο 2 του Π.Δ. 87/1981 και άρθρο 7 του Π.Δ. 480/1985).

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1988, αποφασίζεται από το Δήμο Μυτιλήνης, η ενοικίαση ενός ενιαίου χώρου 75 τ.μ. στο ισόγειο μιας νεόδμητης πολυκατοικίας στην οδό Ξενοφώντος 2 στην Μυτιλήνη. Το μίσθωμα του κτιρίου επιβαρύνει τον Δήμο Μυτιλήνης μέχρι και τον Νοέμβριο του 1994, χρόνο μετεγκατάστασης των Αρχείων στο σημερινό κτίριο των Γ.Α.Κ.- Αρχεία Ν. Λέσβου, αλλά η λειτουργία και τα έξοδα συγκρότησης της υποδομής του, παρέχονται εξαρχής από το Υπουργείο Παιδείας, φορέα στον οποίο υπάγονται μέχρι και σήμερα τα Αρχεία.
Τον Μάρτιο του 2001, πραγματοποιείται επέκταση των αρχειοστασίων του Αρχείου, με την ενοικίαση ακινήτων έκτασης ακόμη 235 τ.μ. συνολικά. Tο χειμώνα του ίδιου έτους ολοκληρώνεται στοιχειωδώς η διαμόρφωση και αρχίζει η λειτουργία εργαστηρίου συντήρησης.
Το Φθινόπωρο - Χειμώνα του 2001 με την παραχώρηση εκ μέρους του Δήμου Γέρας, του υπερώου του νεοκλασσικού κτιρίου του Δημαρχείου στα Γ.Α.Κ. - Αρχεία Ν. Λέσβου, δημιουργείται και η πρώτη αποκεντρωμένη αρχειακή μονάδα της περιφέρειας, που θα συγκεντρώσει εκτός άλλων, το αρχειακό υλικό της περιφέρειας Γέρας.

Εκπαιδευτικά, Οικονομικά, Συμβολαιογραφικά, Ιδιωτικά, Δικαστικά, Κοινωνικά, Προξενικά, Διοικητικά αρχεία, Χειρόγραφα, Οθωμανικά.
Αρχεία δήμων Μυτιλήνης, Μανταμάδου, Πέτρας, Γέρας

Υπάρχει ο γενικός ηλεκτρονικός ταξινομικός κατάλογος
Επίσης, με τη βοήθεια του προσωπικού, οι ερευνητές έχουν τη δυνατότητα να συμβουλεύονται την ηλεκτρονική καταγραφή
της Βιβλιοθήκης ως προς την αναζήτηση βιβλίων υποστηρικτικών της έρευνάς τους.
∆εν επιτρέπεται ο δανεισμός βιβλίων εκτός του χώρου της Βιβλιοθήκης των ΓΑΚ.

Η µελέτη του αρχειακού υλικού γίνεται αποκλειστικά στον χώρο του Αναγνωστηρίου των ΓΑΚ-Αρχείων Ν. Λέσβου.
Το Αναγνωστήριο λειτουργεί όλες τις εργάσιμες ημέρες από 09:00 π.µ. έως 14:00 µ.µ..
Κλειστό παραμένει δυο εβδομάδες εντός του Αυγούστου. Σε έκτακτες περιπτώσεις µη λειτουργίας του, αναρτάται στη ιστοσελίδα των ΓΑΚ
σχετική ανακοίνωση.

Οι ερευνητές, κατά την παραµονή τους στο Αναγνωστήριο οφείλουν να αποµακρύνουν τα προσωπικά τους είδη.
Επιτρέπεται να φέρουν µαζί τους µόνο χαρτί για σηµειώσεις, τετράδιο εργασίας. ή φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή.
∆εν επιτρέπεται εντός του Αναγνωστηρίου η χρήση κινητών τηλεφώνων και η κατανάλωση αναψυκτικών ή τροφίµων.

Παρόλο ότι πρόκειται για ένα νεοκλασικό κτίριο παρέχει δυνατότητα πρ΄΄οσβασης από ΑμεΑ.

Η µελέτη του αρχειακού υλικού γίνεται αποκλειστικά στο Αναγνωστήριο. Απαγορεύεται η είσοδος των ερευνητών στα αρχειοστάσια των ΓΑΚ. Στον χώρο του Αναγνωστηρίου οι ερευνητές προσέρχονται µόνοι τους, χωρίς τη συνοδεία προσώπων τα οποία δεν μετέχουν στην έρευνα. Η Αίτηση για χορήγηση υλικού εγκρίνεται ή απορρίπτεται από τον προϊστάµενο της Υπηρεσίας.
Μπορεί να περιλαμβάνει, Πρωτότυπο αρχειακό υλικό, Αρχειακό υλικό σε ψηφιακή αναπαραγωγή- Υπηρεσίες ηλεκτρονικού αναγνωστηρίου, Αρχειακό υλικό σε µικροφίλµ, αταξινόµητα ή υπό ταξινόµηση αρχεία

Αντίγραφα αρχειακού υλικού χορηγούνται µετά τη συµπλήρωση της Αίτησης Αναπαραγωγής Αρχειακού Υλικού .
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις είναι δυνατόν να µην επιτραπεί η αναπαραγωγή εάν δηµιουργείται πρόβληµα στη φυσική κατάσταση του υλικού .
Για την αναπαραγωγή ολόκληρων σειρών, αρχείων ή συλλογών πρωτότυπου υλικού απαιτείται η έγκριση της Εφορείας των ΓΑΚ.
Με απόφαση της Εφορείας των ΓΑΚ για την προστασία του πρωτοτύπου, δεν επιτρέπεται στο εξής η φωτοτυπική
αναπαραγωγή του αρχειακού υλικού το οποίο έχει ψηφιοποιηθεί όπως επίσης και του υλικού που χρονολογείται πριν το 1980 (βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ∆α)
Στις περιπτώσεις αυτές, επιτρέπεται µόνο η επιτόπου ψηφιακή αναπαραγωγή είτε από τους ίδιους τους ερευνητές µε
τη χρήση ψηφιακής φωτογραφικής µηχανής (χωρίς φλάς) και υπό την εποπτεία του προσωπικού του είτε µε ευθύνη του προσωπικού κατόπιν συνεννόησης.
Οι ερευνητές οφείλουν να παραδίδουν στο προσωπικό των ΓΑΚ ένα ψηφιακό αντίγραφο των λήψεων που έχουν πραγµατοποιήσει µε δικά τους µέσα.
Οι ερευνητές έχουν τη δυνατότητα απευθείας ή µε τη συνδροµή του προσωπικού των ΓΑΚ, να εκτυπώνουν από τους σταθµούς εργασίας το υλικό της επιλογής τους.
Στην περίπτωση που επιθυµούν αναπαραγωγή υλικού χωρίς την προσθήκη υδατοσήµου αυτή γίνεται από το προσωπικό των ΓΑΚ.
Ο χρόνος ικανοποίησης των αιτημάτων αναπαραγωγής, ανεξαρτήτως μεθόδου, προσδιορίζεται από τον αριθμό των
αντιγράφων, τον βαθμό δυσκολίας του αιτήματος (π.χ. µεγάλος αριθμός σελίδων σε διαφορετικούς φακέλους) και τη διαθεσιμότητα του προσωπικού.
Το κόστος της κάθε µορφής αναπαραγωγής καθορίζεται αρμοδίως και είναι µειωµένο κατά 50% για τους φοιτητές µε τη επίδειξη της φοιτητικής τους ταυτότητας.

Μόνο το Αναγνωστήριο

ΔΙΠΠΕΦΔΑ

04/03/2026

• Ελληνικά

• Ελληνικό

http://gak.les.sch.gr/ https://greekarchivesinventory.gak.gr/index.php/u-u-1763 http://gak.gr/index.php/el/gak-lesvou

Μηλιορέλη Αναστασία